Uyku Bozuklukları nedir Sağlıklı Uyku için ne yapılır?

Uyku bozuklukları nelerdir?

İnsomnia: Uykuya  dalmakta güçlük çekme, uykuyu sürdüremeyen, uyuduğu halde uykusunu alamamak ile karakterize bir durumdur.Şikayetler en az bir ay boyunca, haftada üç kez tekrarlanır.Birey saatlerce uykuya dalamadığını ve uykuya dalsa dahi uykusunun sık sık nedensiz yere bölündüğünü ifade eder.

Hipersomnia: Geceleri normal uykusunu sürdürmesine karşın birey gündüzleri aşırı uykuludur.Kişide uyku sarhoşluğu olur.Bireyin bu durumdan çıkması çok özelidir.Genelde trafik kazalarında araç başında uyuyakalma, otururken başın düşmesi gibi durumlar görülür.

Uyku apne sendromu: Uyku süresince çok sesli horlama vardır.Uykuda solunumu deprese eden nöbetler oluşabilir.Soluk kesilmesi ile birey uyanır.Uykuya dalmakta güçlük çekmeyen birey tekrar uyur, tekrar apne sendromu görülür.

Narkolepsi: Gündüzleri çok fazla uyuma ve uyku nöbetleri görülmesidir.Uyanırken veya uykuya dalarken güçlük yaşanabilir.Halusinasyonlar da görülür.

Parasomnia: Uykuda anormal durum söz konusudur.Korkulu düşler, uyurgezerlik, bunaltıcı düşler yaşanabilir.

Bunaltılı düş: Daha sık çocukluk çağında görülür.Rem dönemi sıklaştığı zaman uzayan gece uykusunun sonuna doğru korkulu düşlerle uyanma söz konusu olabilir.Uyanılınca korkulu düş hatırlanırsa birey uyumaktan korkabilir.

Uykuda korku nöbetleri görülebilmektedir.Genelde uykunun ilk birkaç saatinde NREM döneminde bir rüya olmaksızın bireyin aniden haykırarak uyanması durumudur.4-13 yaşlarında başlayabilir.Yetişkinliğe doğru son bulur.

Uyurgezerlik: Uykunun genellikle ilk birkaç saatinde görülür.NREM 2-3 dönemlerinde görülebilmektedir.Yatakta oturma, kapıları açma, yineleyici hareketler yapma, dolapları karıştırma gibi davranışlar görülebilir.Binadan dışarı çıkma, çocuklarda tuvalet sandığı yere idrarını yapma davranışları görülebilir.Kendi kendine konuşma, başkalarının sorularına anlamsız yanıtlar verme, ağlama durumları görülebilir.Uyurgezerlik süresi bireyden bireye değişiklik gösterir.Dakika veya saatlere kadar uzayabilir.Uyurgezer kişiyi uyandırmak oldukça güçtür.Çocuklukta çok sık görülür.

Yaşlılıkta uyku sorunları

Yaş ilerledikçe uyku süresi azalabilir.Şekerleme(gündüz uykusu) artar.Yaş arttıkça birey uykudan yorgun uyanmadan yakınabilir.Yaşlılıkta uyku bozuklukları %35-50 arası değişir.Bu oran çok yüksektir.Yaşlılıkta uykuya dalma süresi uzar.Uykunun derinliği azalır.Sık sık uyanma yaşanabilir.Uyku süresi kısalır.Uyumak güç, uyanmak kolaydır.Yatakta geçirilen süre uzar fakat uyku hali oluşmaz.Gündüz şekerleme yapmak bireyi olumsuz etkiler.Yatakta fazla zaman geçirme , ağır akşam yemeği yemek, Yatakta yemek yemek kötü uyku hijyeni oluşturur.

Primer insomnia: Birey en az bir ay sürede uykuya dalmakta güçlük çeker ve dinlenemeden uyur.Dinlenmemiş şekilde uyanır.

Uyku apnesi: Otuzdan fazla sayıda ve on saniyeden uzun sürede uykuda görülen apne durumudur.

Sirkadyen ritm bozukluğu: Yaş ilerledikçe santral sinir sisteminde oluşan değişiklilere bağlı olarak 24 saatlik ritmin ileri veya geri kaymasıdır.

Huzursuz bacak sendromu: Bacaklarda yanma , istemsiz hareket ettirme, bacaklarda şiddetli hareket olması durumudur.Geceleri şiddetlenir.

Rem uykusunda davranış bozukluğu: REM uykusunda görülen hareketsiz olma durumu ortadan kalkabilir ve rüya içeriği görülebilir.

Yatakta hareketli olma, tekme atma, yanındakine zarar verme, kendine zarar verme durumları görülebilir.

Uyku bozukluklarında birey uykusuzluğa neden olan etkenin ne olduğunu öğrenmeye çalışmalı , ruhsal veya organik nedene bağlı uyku bozukluğu ise tedavi edilmelidir.

Sağlıklı uyku için neler yapılmalıdır?

Sabah uyanılınca yaylaktan hemen çıkılmalıdır.Biraz dinleneyim,  alarmı erteleyeyim düşüncesi bizi dinlendirmez aksine uyku düzenimizi bozar.Her gün aynı saatte kalkılmalıdır.Gündüzleri uyumamalı , uyumak gerekliyse bile bir saati geçen uyuma olmamalıdır.Çok aç , çok tok olunmamalıdır.Akşam saatlerinde aktivite yapılmamalıdır.Uyku süreci başlamadığında hemen uyku ilacına sarılmamalıdır.Beden buna intolerans geliştirebilir.Kafeinli, alkollü ve kola gibi içeceklerden uzak durulmalıdır.Alkol , tütün ve benzeri uyumadan önce kullanılmamalıdır.Yatak odası ses ışık gürültü açısından sessiz sakin olmalıdır.Uyuma uyku geldiğinde yapılmalı, uyumaya çaba gösterilmemelidir.Uyku gelinmeden yatağa girilmemelidir.Uyku tutmayınca kendimiz zorlamalı ve kalkıp gelinmeli, rahatlatıcı hareketlerde bulunmalıyız.Herkese sağlıklı uykular uyumayı, dinlenmiş sabahlara uyanmayı dilerim.